Dementie is een verzameling van symptomen waarbij de hersenen informatie niet meer goed kunnen verwerken. Er zijn vele vormen van dementie, maar in deze blog zal ik mij vooral richten op de ziekte van Alzheimer. Voor mij is dementie een ziektebeeld dat vele facetten kent en dat me na aan het hart ligt. Ook het werken met ouderen is iets dat me na aan het hart ligt. Vaak zijn ze getekend door het leven, maar juist die levenswijsheid en liefde voor het leven, heeft me altijd zo getrokken.

Tijdens mijn studententijd werkte ik, als verpleeghulp, al met dementerende ouderen en ook tijdens mijn klinische stage als psycholoog op de Geheugenpoli van het Academische Ziekenhuis Maastricht had ik een enorme affiniteit met deze groep. Wat steeds opviel, was de verscheidenheid aan symptomen en gedrag. Dat hoorde ik ook van de betrokken naasten: hun vader of moeder was zo anders geworden en ze herkenden hem of haar vaak niet meer. Er waren verdrietige verhalen en momenten doordat de dementerende cliënt agressief gedrag vertoonde, maar er waren ook meer dan genoeg hartverwarmende verhalen en momenten. Door de dementie verandert de persoonlijkheid van de persoon en krijgen naasten soms een kant te zien van hun dierbare die ze niet kennen. Een moeder die altijd wat kil was en nooit haar emoties of liefde toonde, werd bijvoorbeeld opeens heel liefdevol en aanhankelijk naar haar kinderen toe. Dit kan zeer helend werken voor de ouder-kind relatie en deze verandering wordt dan ook vaak als heel waardevol en levensveranderd ervaren.

Over dementie zijn veel boeken geschreven. Het varieert van wetenschappelijke boeken waarin vooral de nadruk wordt gelegd op de onderliggende pathologie of juist op de psychologische kenmerken en veranderingen tot boeken door zogenaamde ervaringsdeskundigen. Dat kunnen de directe naasten zijn, maar evenzogoed medisch specialisten die al vele jaren werken met deze speciale doelgroep en graag hun ervaringen en inzichten willen delen.

Onlangs heb ik 2 boeken gelezen die me zeer aanspraken doordat ze nu eens niet het ziektebeeld dementie beschreven, maar de nadruk legden op de mens achter de ziekte. Tevens boden ze een spirituele verklaring voor het (mogelijke) ontstaan van dementie, maar ook handvaten over hoe om te gaan met een dementerend persoon. Het eerste boek is geschreven door Hans Stolp en heet ‘De verborgen zin van dementie’ en het tweede boek is geschreven door Trijnie Lucht en is getiteld ‘Is het gisteren of vandaag’. Wat me vooral geraakt heeft in beide boeken is dat ze de ziekte vooral op zielsniveau bezien.

Tijdens ons leven lopen we meerdere trauma’s op, maar vaak nemen we niet de tijd en de rust om deze ook daadwerkelijk te doorleven. Deze trauma’s (groot en klein) blijven in het onderbewuste sluimeren tot er een moment komt in het leven, of gecreeërd wordt door de ziel, waarop we deze trauma’s toch moeten gaan verwerken om zo het leven (voor de ziel) goed te kunnen afsluiten. Bij dementie worden mensen min of meer ‘gedwongen’ om zich in zichzelf terug te trekken en zo alsnog deze trauma’s te verwerken. Doordat de dementie ervoor zorgt dat dit op een ander bewustzijnsniveau verloopt, kunnen deze trauma’s veel rustiger en liefdevoller doorleefd worden. Er vindt hierdoor letterlijk berusting plaats.

Vanuit deze invalshoek wordt dementie inderdaad anders bekeken, maar wordt tevens een andere benadering gevraagd van de naasten en (medisch) specialisten. Een menselijkere benadering waarbij begrip en liefde voorop moeten staan. Als we het onszelf toestaan dementerende mensen vanuit die basis te benaderen, kan dat voor beiden helend werken en mogen we gaan zien dat de ziekte dementie geen proces van achteruitgang is, maar juist een helend, spiritueel proces dat ons voorbereid om ons leven op een goede manier af te sluiten en dat ons voorbereid op het stervensproces.

Tot slot wil ik nog graag het prachtige gedicht over dementie van Hans Stolp met jullie delen:

Dementie, genezing in stilte

Ze had zich diep in zichzelf teruggetrokken
De namen van haar kinderen wist ze niet meer
en tegen haar man zei ze beleefd: ‘Dag meneer’.

Ja, ver weg was ze, alsof ze alleen nog maar
door een heel dun draadje
met het aardse leven was verbonden.
Haar ogen waren leeg.
Als je daarin keek, kon je haar er niet meer vinden.

Vanaf haar vroegste jeugd waren er
heftige beproevingen op haar pad gekomen.
Ze had er nooit over willen praten,
alsof ze het niet verdragen kon om die oude
beproevingen met woorden
weer tot leven te wekken.
Zelfs haar kinderen
kenden haar diepste geheimen niet.

Soms leek het, alsof ze zich
bewust had teruggetrokken in zichzelf
om daar veiligheid en geborgenheid
te zoeken die ze op aarde maar niet vinden kon.

Met een zekere regelmaat
begonnen haar vingers onrustig te plukken
en te trekken aan de knopen van haar vest,
alsof ze zichzelf losmaken en bevrijden wilde.

Als je innerlijk contact maakte
met haar hoger wezen,
vertelde haar hoger zelf wat ze nu deed:
die oude pijn in stilte herbeleven om
het los te kunnen laten voordat ze sterven zou.
Ze wilde straks zo graag vrij en onbelemmerd
de geestelijke wereld binnengaan.
Daarom moest ze zich nu, in het verborgene,
bewust worden van wat die donkere ervaringen
haar nu eigenlijk geleerd
en aan geestelijke winst hadden meegegeven.

Ze wist dat ze dat alleen maar in een sfeer
van volkomen veiligheid kon ontdekken
en het was daarom dat ze zich
tot in die andere wereld,
waar niemand haar kon volgen,
had teruggetrokken.

Maar wat was ze al die mensen dankbaar
die haar een knuffel gaven
en die haar met respect de tijd schonken
om haar stille werk te volbrengen,
ook al begrepen ze niet, waarom deze tijd
nu eigenlijk zo belangrijk was voor haar
en waarom haar ziekte niet alleen maar
afbraak was, maar haar ook iets gaf.

Zo gebeurde het dat ze later, toen ze,
gedragen door de engelen,
de aarde voorgoed verlaten had,
als een rijk en geheeld mens thuis kwam.

Hans Stolp

1 Comment on Dementie anders bekeken

  1. Weer heb je prachtig een heel complex thema beschreven, Bianca. Fijn, dat je vooral de nadruk legt op de spirituele ‘oorzaak’ van dementie. Mensen die alleen de aftakeling van een oudere, dementerende persoon zien, kunnen maar weinig liefde opbrengen bij het verzorgen van die persoon. Zie je het eenmaal vanuit een spirituele kant, dan wordt die verzorging een stuk makkelijker!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.